پیوندهای مفید
آمار
| تعداد نشریات | 21 |
| تعداد شمارهها | 361 |
| تعداد مقالات | 3,794 |
| تعداد مشاهده مقاله | 5,029,789 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 3,377,522 |
تلمیحات و اشارات قرآنی در مناجات ها و اشعار توحیدی ابن حسام خوسفی | ||
| پژوهشنامۀ فرهنگ و ادبیات آیینی | ||
| مقاله 11، دوره 4، شماره 2 - شماره پیاپی 8، مهر 1404، صفحه 237-260 اصل مقاله (676.25 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22077/jcrl.2025.8688.1183 | ||
| نویسندگان | ||
| علیرضا کوچی* 1؛ علی ماندگار1؛ مجیدرضا خزاعی وفا2 | ||
| 1دانشگاه آزاد اسلامی بیرجند | ||
| 2دانشگاه آزاداسلامی بیرجند | ||
| چکیده | ||
| در میان آرایه های لفظی و معنوی و صورتهای خیالانگیز، تلمیح یکی از مهمترین ابزاری است که شاعران به کمک آن، منظور، باورها و اندیشههایشان را در زمانی سریع به مخاطبان منتقل مینمایند و به همین دلیل است که با دقّت نظر در تلمیحات مورد استفاده در آثار شاعران، تا حدّ زیادی میتوان در جهت شناسایی اندیشهها و اعتقادات آنان قدم برداشت و به آبشخورهای فکری آنان نزدیک شد. بعد از ظهور اسلام، تلمیحات به مفاهیم دینی، به تدریج در آثار شاعران، ورود پیدا کردند و علاوه بر افزودن غنای محتوایی و مضمونی به آثار، نقش مهمی در ترویج باورهای مذهبی به عهده گرفتند. با تکیه بر واکاویهای علمی با روش پژوهش توصیفیتحلیلی، میتوان گفت کاربرد تلمیحات به مفاهیم مذهبی و قرآنی در دیوان ابنحسامخوسفی؛ شاعر شیعی قرن نهم، در بسیاری از موارد از سطحِ سطحینگری و ظاهربینی به عمق مفاهیم قرآنی راهیافته و در دل و جان شاعر نفوذ پیدا کرده است. شاعر گاه چنان در زوایای پنهان و چندلایه مفاهیم قرآنی، واژهپردازی میکند که شاید عوام، به سادگی به عمق تسلّط شاعر بر این مفاهیم دست نیابند و رسیدن به دُرّ معنا و مفهوم موردِ نظر شاعر جز برای غواصی آشنا و متبحّر که دل به عمق بحرِ معانیزدن بلد باشد میسّر نگردد. نگارنده به واسطه فعالیتی مختصر در زمینه حفظ قرآن معتقد است که در اشعار ابنحسام به ویژه قصاید توحیدی و مناجاتی آن، میتوان ارتباطی مستقیم و نزدیک با آیات نورانی قرآن کریم را در قالب تلمیح و اشاره به ویژه در لایههای پنهان، مشاهده کرد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| ابنحسام خوسفی؛ تلمیحات ادبی؛ مفاهیم قرآنی؛ روایات؛ اشعار توحیدی؛ مناجات | ||
| مراجع | ||
|
قرآن کریم. (1386). ترجمه مهدی الهی قمشهای. تهران: بنیاد قرآن و عترت.
نهج البلاغه. (1388) ترجمه محمّد دشتی. تهران: سنا.
جوادی آملی، عبدالله. (1388). تفسیر تسنیم. به اهتمام علی اسلامی. قم: اسراء.
حسینی بحرانی، سیدهاشم. (1375). البرهان فی تفسیر القرآن. به اهتمام اشرف ابوالقاسم سالک و ترجمه عبدالله صالحی نجفآبادی. تهران: آفتاب.
خوسفی، محمد ابن حسام. (1390). دیوان. به اهتمام مرادعلی واعظی. تهران: فکر بکر.
دهخدا، علیاکبر. (1390). «حمد، تسبیح، ابداع» در فرهنگ متوسط دهخدا. ج 1. زیر نظر جعفر شهیدی. به کوشش ایرج مهرکی و اکرم سلطانی. تهران: مؤسسه چاپ و نشر دانشگاه تهران.
دهخدا، علیاکبر. (1390). «فاطر» در فرهنگ متوسط دهخدا. ج 2. زیر نظر جعفر شهیدی. به کوشش ایرج مهرکی و اکرم سلطانی. تهران: موسسه چاپ و نشر دانشگاه تهران.
رامپوری، غیاثالدین محمد. (1337). غیاثاللغات. به کوشش محمد دبیرسیاقی. تهران: کانون معرفت.
سعدی شیرازی، مصلحالدین. (1385). کلیات سعدی. به تصحیح محمدعلی فروغی. تهران: هرمس.
رازی، شمس قیس. (1373). کتاب المعجم فی معاییر اشعارالعجم. به اهتمام سیروس شمیسا. تهران: فردوس.
شمیسا، سیروس. (1375). فرهنگ تلمیحات. تهران: فردوس.
صفی پوری، عبدالرحیم عبدالکریم. (1377). «تسبیح» در منتهیالارب فی لغات العرب، با مقدمه و تصحیح علیرضا حاجیاننژاد. تهران: افست.
طباطبایی، سیدمحمدحسین. (1399). تفسیر المیزان، به ترجمه سیدمحمدباقر موسوی همدانی. تهران: دفتر انتشارات اسلامی.
طبرسی، علی بن حسن. (1392). مشکاة الأنوار فی غرر الأخبار به ترجمه عبدالله محمدی و مهدی هوشمند. تهران: دارالثقلین.
قمی، عباس. (1388). سفینة البحار و مدینة الحکم و الآثار با مقدمه علیاکبر الهی خراسانی. مشهد مقدس: آستان قدس رضوی.
مجلسی، محمدتقی. (1386). بحارالانوار، به اهتمام محمدباقر بهبودی. تهران: المکتبهالاسلامیه.
معین، محمد. (1386). فرهنگ معین. تهران: زرّین.
مکارم شیرازی، ناصر و همکاران. (1374). تفسیر نمونه. تهران: دارالکتب الاسلامیه.
موسوی خمینی، روح الله. (1373). آداب الصّلوه. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره).
مولوی، جلال الدین محدبن محمد. (1388). مثنوی معنوی، با مقدمه قدمعلی سرامی، تهران: شرکت تعاونی کارآفرینان فرهنگ و هنر.
همایی، جلالالدین. (1363). فنون بلاغت و صناعات ادبی. تهران: توس. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 139 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 35 |
||
نماد الکترونیک
سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب