بررسی تأثیر تنش خشکی بر تجمع اسمولیت ها، رنگدانههای فتوسنتزی و رشد چند رقم و لاین ارزن دم روباهی (Setaria italica L.) | ||
| تنشهای محیطی در علوم زراعی | ||
| مقاله 5، دوره 9، شماره 2، 1395، صفحه 149-162 اصل مقاله (594.68 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22077/escs.2016.361 | ||
| نویسندگان | ||
| مسعود خزاعی* 1؛ محمد گلوی2؛ مهدی دهمرده3؛ سید محسن موسوی نیک3؛ غلامرضا زمانی4؛ نفیسه مهدی نژاد5 | ||
| 1دانشجوی دکتری فیزیولوژی گیاهان زراعی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زابل و کارشناس ارشد آموزشی دانشگاه بیرجند | ||
| 2استاد گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی دانشگاه زابل | ||
| 3دانشیار گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی دانشگاه زابل | ||
| 4دانشیار گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی دانشگاه بیرجند | ||
| 5استادیار گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی دانشگاه زابل. | ||
| چکیده | ||
| مقدمه تنش خشکی از مهمترین فاکتورهای محدودکننده رشد و تولید گیاهان محسوب میشوند و منجر به کاهش بیش از 50 درصدی در میانگین تولید اکثر محصولات در سرتاسر جهان میشود. یک استراتژی سودمند بهمنظور اجتناب از وارد آمدن خسارات تنش خشکی به گیاهان کاشت گیاهان مقاوم به خشکی است. یک پیشنهاد مناسب و متداول استفاده از گیاهان چهارکربنه نظیر ارزن است که مقاومت نسبتاً زیادی به کمبود آب دارد. تنش خشکی خصوصیات فیزیولوژیکی و مورفولوژیکی نظیر تنظیمکنندههای اسمزی، محتوی کلروفیل، ارتفاع بوته و طول خوشه را تحت تأثیر قرار میدهد. شناخت مبانی فیزیولوژیکی و مورفولوژیکی مقاومت به تنش در این گیاه و ارتباط آنها با عملکرد میتواند کمک زیاد به شناخت و توسعه کاشت گیاهان مقاوم به خشکی نماید. هدف از این آزمایش بررسی تأثیر تنش خشکی بر برخی خصوصیات فیزیولوژیکی و مورفولوژیکی در سه رقم ارزن است. مواد و روشها این تحقیق در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه بیرجند در سال زراعی 93-92 بهصورت کرتهای خردشده در قالب بلوکهای کامل تصادفی با چهار تکرار اجرا شد. سطوح مختلف تنش خشکی شامل تأمین 50، 75 و 100 درصد نیاز آبی (به ترتیب تنش شدید، تنش متوسط و بدون تنش) بهعنوان عامل اصلی و ارقام ارزن دمروباهی (شامل رقم باستان و لاینهای kfm5وkfm20) بهعنوان عامل فرعی در نظر گرفته شد. اندازهگیری اسمولیتها و رنگدانههای فتوسنتزی در 30 و 45 روز بعد از اعمال تنش انجام شد. خصوصیات مورفولوژیکی، عملکرد و اجزای آن در زمان رسیدگی و بلوغ اندازهگیری شد. تجزیهوتحلیل دادهها با استفاده از نرمافزار آماری SAS 9.1و مقایسه میانگین با استفاده از آزمون توکی در سطح معنیداری 5% انجام شد نتایج نتایج نشان داد که در مراحل مختلف رشد تنش خشکی منجر به افزایش پرولین، کربوهیدراتهای محلول و کاهش رنگدانههای فتوسنتزی و کارتنوئیدها در مقایسه با تیمار شاهد گردید. تنش خشکی باعث کاهش ارتفاع بوته، طول میانگره و طول خوشه، تعداد خوشه در مترمربع، تعداد دانه در خوشه و وزن هزار دانه و عملکرد را در مقایسه با تیمار شاهد کاهش داد ولی تأثیری بر تعداد گره نداشت. بالاترین و کمترین عملکرد دانه 461/88 و 171/08 گرم در مترمربع به ترتیب مربوط به تیمار بدون تنش و تنش شدید بود. این نتایج دلالت بر آن دارد که ارتفاع بوته، طول سنبله، تعداد دانه در سنبله و وزن هزار دانه تأثیر مثبت بر عملکرد دانه در ارزن دارد و افزایش آنها باعث افزایش عملکرد دانه شد. بر طبق نتایج بدست آمده کاهش ارتفاع، اسمولیتهای سازگار و کارتنوئیدها مکانیزمهای سازگاری و مقاومت به خشکی محسوب میشوند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| تنظیم اسمزی؛ پرولین؛ قندهای محلول؛ خصوصیات مورفولوژیکی؛ اجزای عملکرد | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 2,848 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,724 |
||