تحلیل محتوای نقاشیهای دیواری در خانههای قاجاری تبریز | ||
| نگارینه هنر اسلامی | ||
| دوره 8، شماره 22، بهمن 1400، صفحه 130-153 اصل مقاله (3.41 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22077/nia.2022.4729.1541 | ||
| نویسندگان | ||
| کامران افشارمهاجر1؛ طاسین کریمی عواطفی* 2 | ||
| 1دانشکده علوم نظری و مطالعات عالی هنر، دانشگاه هنر، دانشگاه هنر، تهران، ایران | ||
| 2دانشکده علوم نظری و مطالعات عالی هنر، دانشگاه هنر، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| نقاشی دیواری در دورۀ قاجار علاوه بر جنبههای بصری و تزیینی، کارکرد ارتباطی ویژهای دارد. نقاشیهای دیواری برجایمانده در خانههای قاجاری شهر تبریز، زمینههای منحصربهفردی را جهت کندوکاو در عملکردهای ارتباطی این هنر- رسانه، مطابق با زمینههای تاریخی و تحولات فرهنگی آن برهه از تاریخ، در اختیار قرار میدهند. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از لحاظ ماهیت، توصیفی- تحلیلی با رویکرد کیفی و شیوۀ جمعآوری اطلاعات، میدانی و کتابخانهای است. در بررسی نقاشی های دیواری شناسایی شده در 11 باب خانۀ ﻗﺎﺟﺎﺭی تبریز که به ﻋﻨﻮﺍﻥ جامعة آماری لحاظ شدهاند، پرسش اصلی این است که: نقاشیهای دیواری در خانههای قاجاری تبریز به عنوان هنر رسانهای، چه پیامهایی را به ناظر منقل میکنند؟ در راستای پاسخ به این پرسش، تحلیل محتوا و درک پیامهای صریح و دلالتهای ضمنی این نقوش و نگارههای دیواری از طریق طبقهبندی مضامین و ارزیابی پیام آنها در تناسب با محیط و معماریشان، مورد توجه بوده است. از نتایج بررسیها میتوان به تنوع موضوعات نقاشی شده در اتاق طنبی (شاهنشین و پذیرایی) بهعنوان مهمترین بخش از معماری خانهها و جایگاه ممتاز شومینهها اشاره کرد. بیشترین تعداد و وسعت نقاشیهای دیواری به ترتیب مربوط به نقوش «تزیینی گیاهی»، «گل و بوته»، «گل و گلدان» و دیوارنگارهها با موضوع «طبیعت- ابنیه» و «طبیعت- انسان- ابنیه» است. در این نمونهها، انتخاب مضامین تا اندازۀ زیادی متأثر از موقعیت اجتماعی، فرهنگی، مذهبی و تمول سفارشدهنده بوده است؛ اما بهطورکلی تأثیرپذیری از هنر غرب در نمایش موضوعات مختلف، مشهود است. پیام این دیوارنگارهها دلالت ضمنی به مطلع بودن و بهروز بودن کارفرمایان و یا نقاشان این آثار دارد و بهکارگیری نقوش بهعنوان موضوعی مستقل، کارکرد بیانگر آنها را افزایش داده و به انتقال بهتر پیام اصالت فرهنگی صاحبان خانهها، یاری رسانده است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| نقاشی دیواری؛ ارتباطات تصویری؛ رسانه؛ پیام؛ خانههای قاجاری تبریز | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,030 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,883 |
||