تحلیل ترکیب بندی و فضای بصری نقوش هندسی و کتیبه ها در دو برج مقبره چهل دختران و پیر علمدار دامغان | ||
| نگارینه هنر اسلامی | ||
| دوره 9، شماره 23، شهریور 1401، صفحه 40-54 اصل مقاله (2.46 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22077/nia.2021.4265.1446 | ||
| نویسندگان | ||
| مریم شیخ زاده* 1؛ محمد اعظم زاده2؛ حسن هاشمی زرج آباد3 | ||
| 1دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران | ||
| 2عضو هیات علمی دانشکده هنر دانشگاه مازندران | ||
| 3دانشیار گروه باستان شناسی دانشگاه مازندران | ||
| چکیده | ||
| آرایههای تزیینی و کاربردی در دو برجمقبره چهلدختران و پیرعلمدار دامغان، بستر مناسبی جهت پژوهش در عرصه هنرهای بصری است و مساله اصلی تحقیق، ارزیابی کیفی فضاسازی و ترکیببندی عناصرهندسی و ساختار شطرنجی موجود در عناصرنوشتاری در بدنه برج مقبرهها است. هدف از مقاله، درک قابلیتهای بصری و نمایش تعادل در کلیت آثار است. سوال تحقیق این است که نقوشهندسی به همراه عناصرنوشتاری برجمقبرههای مذکور، به لحاظ ترکیب و فضاسازی (با رویکردبصری)، از چه کیفیتی برخوردار هستند؟ از اینرو، 8 نمونه تصویر گزینش شده و به روش توصیفی-تحلیلی وبه شیوه میدانی و اسنادی مطالعه گردید. نتایج نشان داده که نقوشهندسی به دو دسته ساده (برپایه شبکهمربع و مربعمورب) و پیچیده (برپایه اسلوب هندسهپرگاری) و عناصرنوشتاری نیز به دو دسته کوفیساده و گرهدار تقسیم میشوند که در هردوبنا ازاین تقسیمبندی استفاده گردید، ضمن آنکه استفاده از ترکیببندیهای تکرارشونده و انتقالی درهردوبنا، فرمیموزون به نقوش داده و تنوع نسبت فضای مثبتومنفی در این نقوش، موجب ساختاری منسجم شده است. در عناصرنوشتاری نیز کتیبهها، در پایهکار از خطوط عمودی، افقی و مورب (در کوفیساده) و ایجاد اشکال هندسی (در کوفی گرهدار) تشکیل شده اند. همچنین ترکیببندی در این عناصرنوشتاری از همنشینی حروف و کلمات در کنار نقوشهندسی و گیاهی حاصل شده و استفاده مناسب از فضایمنفی در کتیبه کوفیساده، به خوانش بصری کمک شایانی کرده است. در کتیبه کوفیگرهدار نیز توازن میان فضای مثبتومنفی از طریق نوشتهها و نقوش (هندسی و گیاهی) به خوبی مشهود است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| ترکیب بندی؛ برجمقبره؛ چهلدختران؛ پیرعلمدار؛ عناصربصری | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,361 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,744 |
||