پیوندهای مفید
آمار
| تعداد نشریات | 21 |
| تعداد شمارهها | 353 |
| تعداد مقالات | 3,943 |
| تعداد مشاهده مقاله | 5,397,061 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 3,613,847 |
ارزیابی کیفیت مطالعات نظریه زمینهبنیاد سازاگرا: توسعه یک فهرستوارسی | ||
| پژوهش های کیفی در علوم رفتاری | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 21 تیر 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22077/qrbs.2026.11129.1176 | ||
| نویسندگان | ||
| فهیمه اسفندیار1؛ کیوان صالحی* 2؛ اعظم ابراهیمی کاظم آباد3 | ||
| 1گروه روشها و برنامهریزی آموزشی و درسی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران | ||
| 2دانشیار گروه روشها و برنامهریزی آموزشی و درسی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران | ||
| 3گروه روش ها و برنامه ریزی آموزشی و درسی، دانشکده روان شناسی و علوم تربیتی دانشگاه تهران، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| نظریه زمینهبنیاد بهعنوان یکی از جامعترین و پرکاربردترین روشهای پژوهش کیفی، بهویژه در قالب رویکردسازاگرایانه، نقش مهمی در تولید نظریههای برخاسته از دادههای تجربی ایفا میکند. در سالهای اخیر، افزایش استفاده از عنوان «نظریه زمینهبنیاد سازاگرا» در پژوهشها همراه با نگرانی نسبت به سطحیسازی و کاهش وفاداری به منطق نظریهسازی آن بوده است. نبود نشانگرهای عملیاتی برای ارزیابی کیفیت مطالعات مبتنی بر ملاکهای چارمز، شکافی قابل توجه در مبانی روششناختی پژوهشهای کیفی ایجاد کرده است. هدف: این پژوهش با هدف تدوین چارچوب ارزیابی کیفیت مطالعات نظریه زمینهبنیاد سازاگرا و ارزیابی میزان پایبندی مقالات منتشرشده در مجلات معتبر بینالمللی ایرانی و خارجی به ملاکهای چارمز انجام شد. روش: از رویکرد آمیختهی اکتشافی متوالی شامل دو بخش کیفی و کمّی استفاده شد. در بخش کیفی، با بهرهگیری از روش اسنادی و بررسی آثار نظری چارمز و متون مرتبط، شاخصهای عملیاتی چهار ملاک اعتبارپذیری، اصالت، سودمندی و رزونانس استخراج و فهرستوارسی ارزیابی تدوین گردید. در بخش کمّی، با جستوجوی نظاممند در پایگاههای علمی ۵۰ مقاله شناسایی شد که پس از غربالگری سهمرحلهای و اعمال ملاکهای ورود مبتنی بر رویکرد سازاگرا، ۱۴ مقاله واجد شرایط انتخاب و با استفاده از فهرستوارسی و روبریک سهسطحی (تحقق کامل، تحقق ناقص، عدم تحقق) تحلیل مقایسهای شدند. یافتهها: چارچوب ارزیابی کیفیت پژوهشهای زمینهبنیاد سازاگرا شامل ۹۷ نشانگر در قالب ۳۳ شاخص و چهار ملاک اصلی بود که در نهایت به تدوین فهرستوارسی ساختیافته برای سنجش کیفیت پژوهشها منتهی شد. تحلیل ۱۴ مقاله نشان داد میانگین تحقق ملاکهای کیفیت حدود 80٪ است؛ نوآوری با 84٪ بیشترین و اعتبار با 76.79٪ کمترین میزان تحقق را دارد، در حالی که تأثیر معنایی (79.46٪) و مفید بودن (78.57٪) در سطح نسبتاً مطلوب قرار گرفتهاند. نتیجهگیری: نتایج نشان میدهد عملیاتیسازی ملاکهای چارمز در قالب شاخصهای ساختیافته، زمینه ارزیابی نظاممند و مقایسهپذیر کیفیت مطالعات نظریه زمینهبنیاد سازاگرا را فراهم میکند. این ملاکها چارچوبی روا، معتبر و کاربردی برای سنجش پژوهشهای کیفی ایجاد کرده است. همچنین مشخص شد بسیاری از مطالعات از منطق نظریهپردازی دادهمحور فاصله گرفته و گاه به رویکردی صرفاً تکنیکی تقلیل یافتهاند؛ بنابراین چارچوب پیشنهادی میتواند ابزاری کارآمد برای ارتقای کیفیت پژوهش، بهبود داوری مقالات و تقویت آموزش روشهای کیفی باشد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| نظریه دادهبنیاد سازا گرای کتی چارمز؛ ارزیابی کیفیت پژوهش کیفی؛ مرور نظاممند؛ اعتبارپذیری؛ اصالت؛ تاثیرمعنایی؛ سودمندی | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1 |
||
نماد الکترونیک
سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب