پیوندهای مفید
آمار
| تعداد نشریات | 21 |
| تعداد شمارهها | 356 |
| تعداد مقالات | 3,970 |
| تعداد مشاهده مقاله | 5,582,238 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 3,733,461 |
بازخوانی هنر گوهرتراشی سه نوع سنگ نیمهقیمتی بر پایۀ مفاهیم نور در حکمت اشراق سهروردی | ||
| نگارینه هنر اسلامی | ||
| دوره 12، شماره 30، 1404، صفحه 179-200 اصل مقاله (1.6 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22077/nia.2026.10744.2027 | ||
| نویسندگان | ||
| افسانه جعفرطیاری1؛ محمدرضا یاحی2؛ فرناز معصومزاده جوزدانی* 3 | ||
| 1'گروه صنایع دستی، دانشکده صنایع دستی، دانشگاه هنر، اصفهان، ایران | ||
| 2گروه هنرهای اسلامی، دانشکده صنایع دستی، دانشگاه هنر، اصفهان، ایران. | ||
| 3گروه ارتباط تصویری، دانشکده هنرهای تجسمی، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران | ||
| چکیده | ||
| سنگ یکی از نخستین ابزارهای بشر (از جمله ایرانیان) برای چیرگی بر چالشهای روزمره (مانند افروختن آتش و خرد و آسیابکردن) بوده است که با گذشت زمان کارکردهای تزیینی و آیینی (ماننده مهرههای تراشخورده و مهرسازی) نیز پیدا کرده است. امروزه، گوهرتراشی، بهعنوان ادامه حضور سنگها در زندگی، با وجوه فرهنگی و تاریخی همراه است که شناخت و بازتعریف آن را ضروری میکند. گفتنی است که سنگها با توجه به نحوه تشکیل، سختی، چگالی، زیبایی و کاربرد، دارای ارزش، اعتبار و کاربردهای متفاوتی هستند و به همین خاطر آنها را در دسته سنگهای قیمتی و نیمهقیمتی تقسیمبندی کردهاند. فراتر از ویژگیهای ذکر شده، عامل دیگری که در ارزیابی سنگها مؤثر است، نور میباشد. نور عامل رؤیت هر چیزی است و سنگها با توجه به درجه شفافیت میزان معینی از نور را از خود عبور میدهند و یا در خود نگه میدارند؛ چرا که بدون عامل نور، جلوه، شکوه، زیبایی و موجودیت سنگها بیحاصل است. با توجه به اهمیت نور و همچنین ضرورت شناخت وجوه فرهنگی گوهرتراشی، هدف این نوشتار، بازخوانی عرفانی مراحل گوهرتراشی سه سنگ نیمهقیمتی (دُر کوهی، عقیق و یشم) بر اساس حکمت اشراق سهرودی است. در حقیقت، سهروردی با پیوند مفاهیم اندیشه ایران باستان و مفاهیم فلسفه اسلامی این امکان را میدهد که سیر آداب و اندیشه پایدار در هنر گوهرتراشی به منظور افزایش کیفیت گوهرها بهتر درک شود. با توجه به اینکه در پژوهشهای پیشین کمتر به حکمت هنر گوهرتراشی توجه شده است، این مقاله میکوشد ارتباط میان تراش سه نوع سنگ نیمهقیمتیِ مات، نیمهمات و شفاف را با مفهوم نور در فرآیند گوهرتراشی، بر پایه حکمت اشراق سهروردی، بازخوانی کند و نشان دهد که این فرایند چگونه به ارزشآفرینی مادی و معنوی سنگها میانجامد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| گوهرتراشی؛ حکمت اشراق؛ دُر کوهی؛ عقیق؛ یشم | ||
| مراجع | ||
|
قرآن کریم (1381). ترجمه علی مشکینی اردبیلی. قم: الهادی.
آژند، یعقوب. اجمند اینالو، مهدی (1399). «بازیابی مفهوم و عملکرد چرخهای حکاکی در گوهرتراشی». هنرهای صناعی، دورۀ سوم، شمارۀ 2، صص. 16ـ5. .Doi:10.22052/3.2.5
ایرانشاه بن ابی الخیر (1370). بهمننامه. تصحیح رحیم عفیفی. تهران: علمی و فرهنگی.
احمد، شمسالدین (1387). خزائن الملوک. تهران: مطالعات تاریخ پزشکی، طب اسلامی و مکمل.
ادیب، داریوش (1392). فرهنگ جامع جواهرشناسی: جهان جواهرات. تهران: پازینه.
ارجمند اینالو، مهدی (1389). «معرفی شیوههای گوهرتراشی از قاجار تا امروز». پایاننامۀ کارشناسیارشد، دانشکدۀ هنر دانشگاه شاهد، تهران.
الفارابی، ابونصر (1970). کتاب الحروف. بیروت: دارالشرق.
الیاده، میرچا (1376). رساله در تاریخ ادیان. مترجم: جلال ستاری، تهران: سروش.
انواری، سعید؛ دادبه، اصغر (1386). «نظریۀ افلاک و تأثیر آن بر فلسفۀ اسلامی». مشکوهالنور، سال یازدهم، شمارۀ 38، 88ـ47.
بازرگانی، ابراهیم؛ اقبالی، مولود (۱۴۰۳). «نور در اندیشۀ شیخ اشراق و بازتاب آن در هنر نقاشی». پنجمین کنفرانس بینالمللی ابعاد نوآوری در هنرهای اسلامی و صنایعدستی.
بهار، مهرداد بندهش/ فرنبغدادگی. تهران: توس.
بیانی، سوسن (1398). جواهرشناسی سنگهای قیمتی. جلد دوم، چاپ دوم، تهران: سمت.
جدی، محمدجواد (1392). دانشنامه مهر و حکاکی در ایران. تهران: متن.
ـــــــــــــــــ؛ جدی، سحر (1400). مهرهای موزۀ ملی ایران. تهران: متن.
جوهری نیشابوری، محمد ابن ابی البرکات (1383). جواهرنامۀ نظامی. تهران: میراث مکتوب.
چهری، محمداقبال (1401).« نمودهای ایزد بهرام بر روی گچبریهای دورۀ ساسانی». پژوهشهای باستانشناسی ایران، دورۀ سیوپنجم، شمارۀ 12، صص. 158ـ131.
حسینی، طاهر (1391). اصول گوهرشناسی و تعیین هویت سنگهای جواهر. تهران: پازینه.
حقیقت، لاله؛ دبیری، زهرا (1393). «مقایسۀ دیدگاه سهروردی و آکویناس دربارۀ چگونگی اثبات فرشتگان و تببین ماهیت ایشان». اندیشۀ دینی، دورۀ چهاردهم، شمارۀ50، صص. 114ـ80.
حکیمی، محسن؛ افشار، حمیدرضا؛ شعبانی، آزاده (۱۳۹۴). «هنر و زیبایی از نگاه شهابالدین سهروردی و تأثیر حکمت نوری ایشان بر نگارگری اسلامی». همایش ملی فرهنگ گردشگری و هویت شهری.
دهخدا، علیاکبر (1377). لغتنامه. ذیل «گوهر»، تهران: لغتنامۀ دهخدا.
دیباجی، سیدمحمدعلی؛ ناسخیان، علیاکبر (1399). «بازشناسی مفهوم طبیعت در فلسفۀ سهروردی». آموزههای فلسفۀ اسلامی (دانشگاه علوم اسلامی رضوی)، دورۀ پانزدهم، شمارۀ 26، صص. 132ـ111.
روسکا، لم و دیگران (1377). «بلور (یا بلور کوهی)». در دانشنامۀ جهان اسلام، جلد دوم، تهران: بنیاد دائرةالمعارف اسلامی.
رید، پیتر (1398). گوهرشناسی. مترجم: هادی نعمتی، تهران: دیباگران تهران.
زاوش، محمد (1375). کانیشناسی در ایران قدیم. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
سنایی، مجدودبن آدم (1388). دیوان حکیم ابوالمجدودبن آدم سنایی غزنوی. به سعی و اهتمام مدرس رضوی، چاپ هفتم. تهران: سنایی.
سهروردی، شهابالدین (1357). حکمه الاشراق. جعفر سجادی، چاپ دوم، تهران: دانشگاه تهران.
شریف خواجهپاشا، سپیده و دیگران (۱۴۰۲). «بررسی نمود مضامین حکمت اشراق سهروردی حاکم در دورۀ صفوی بر معماری مساجد شیعی پس از انقلاب». مطالعات هنر اسلامی، دورۀ بیستم، شمارۀ 50، صص. 821ـ797.
شومن، والتر (1399). سنگهای قیمتی و نیمهقیمتی جهان. مترجم: رؤیا یحیوی، تهران: پازینه.
شهبازیفرد، مریم (1394). آشنایی با صنایعدستی کهن فارس. شیراز: نوید شیراز.
شیخی قشلاقی، رسول (1399). گوهرهای خانوادۀ کوارتز با نگرشی بر خاستگاه زمینشناسی. همدان: روزاندیش.
طوسی، خواجه نصیرالدین. (1348). تنسوخ نامه. تهران: اطلاعات.
عالیخانی، بابک (1388). «مسالک سبعه در حکمه الاشراق سهروردی». جاویدان خرد، دورۀ جدید، شمارۀ 2، صص. 70ـ59.
عزیزی، محمدرضا (۱۳۹۹). «مطالعۀ نمود مفاهیم زیباییشناسی حکمت اشراق سهروردی در نگارگری ایرانی». دستاوردهای نوین در مطالعات علومانسانی، دورۀ سوم، شمارۀ 27، صص. 8۶ ـ7۶.
عسلی، زهرا و دیگران (1399). «عالم مثال و نظام نوری حکمت اشراق». شناخت، دورۀ سیزدهم، شمارۀ 2، صص. 130ـ117.
علیمردانی، وحید (1396). گوهرتراشی. جلد یکم، تهران: الیاس.
غیبی، مهرآسا (1400). 35000 سال تاریخ زیورآلات اقوام ایرانی. تهران: هیرمند.
فاضلی، قادر (1389). فرهنگ موضوعی ادب پارسی: ویژۀ لیلی و مجنون نظامی. تهران: فضیلت علم.
فردوسی، ابوالقاسم (1379). شاهنامۀ فردوسی (متن کامل) بر اساس چاپ مسکو، چاپ ششم.تهران: قطره.
قربانی، منصور (1382). سنگ و کانی های گرانبها و جایگاه آنها در ایران. تهران: آرینزمین.
کاشانی، عبدالله بن علی (1385). عرایس الجواهر نفایس الاطایب. بهکوشش ایرج افشار، تهران: المعی.
کربن، هانری (1382). روابطِ حکمت اشراق و فلسفۀ ایران باستان (محرکهای زرتشتی در فلسفۀ اشراق). بهگزارش احمد فردید و عبدالمجید گلشن، چاپ دوم، تهران: حکمت و فلسفه ایران.
مرادی بجستانی، سکینه؛ فرزین، سامان؛ پایدارفرد، آرزو (1402). «آسیبشناسی هنر فیروزهتراشی در شهر مشهد با رویکرد آموزش». نگارینۀ هنر اسلامی، دورۀ دهم، شمارۀ 25، صص. 115ـ99.. Doi: 10.22077/NIA.2023.5759.1661
نظامی، الیاس بن یوسف (1381). کلیات حکیم نظامی گنجوی. تهران: بهزاد.
وولف، هانس (1388). صنایعدستی کهن ایران. تهران: علمی و فرهنگی.
هال، کالی (1388). راهنمای مصور و جامع سنگهای قیمتی. مترجم: محمدحسن عرباسدی، تهران: پازینه.
Biruni, Muhammad ibn Ahmad. (1980). The book Most Comprehensive in Knowledge on Precious Stones.Translated by Hakim Mohammad Said. Islamabad: Pakistan Hijra Council
Corbin, Henry. (2003). In Iranian Islam, Translated by Hugo M. Van Woerkom. [Online Publication].
Keene, Manuel. (1981). “The Lapidary Arts in Islam.” Expedition Magazine. 24
Klein, Cornelis, and Barbara Dutrow (2007). Manual of Mineral Science (23rd ed.). John Wiley & Sons.
Kunz, George Frederick. (1938). The Curious Lore of Precious Stones. New York: Halcyon House.
Legenhausen, Hajj Muhammad. (2016). "Mulla Sadra‟ s View of God‟ s Relations to the Sensible and Imaginal Worlds: Imagination and the Variable Intensity of Being." Retrieved April 26 (2015) from >https://al-islam.org/mulla-sadras-view-gods-relations-sensible-and-imaginal-worlds-imagination-and-variable-intensity-0<
Manutcheht-Danai, Mohsen. (2009). Dictionary of Gems and Gemology. Regensburg: Springer.
Morgan, Diane. (2008). Gemlore. London: Greenwood Press.
O’Shea, M. V. (1919). The World Book: Organized Knowledge in Story and Picture. Edited by Ellsworth D. Foster and George Locke, V.4. Chicago: Hanson-Roach-Fowler Company.
Pabian, Roger K. Zarins, Andrejs (1994). Banded Agates, Origins and Inclusions. Conservation and Survey Division, 418.
Pavitt, William. Thomas, Kate. (1922). The Book of Talismans Amulets and Zodical Gems. London: Wiliam Rider & Son.
Yazdi, Mohammad. (2021). The History of Mineralogy and Gemology in Iran. Earth Sicences History, Vol. 40 (2), 566–580. Doi:10.17704/1944-6187-40.2.566
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 60 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 2 |
||
نماد الکترونیک
سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب