پیوندهای مفید
آمار
| تعداد نشریات | 21 |
| تعداد شمارهها | 353 |
| تعداد مقالات | 3,956 |
| تعداد مشاهده مقاله | 5,484,571 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 3,671,505 |
پوشاک مردان در عصر صفوی: تمایزات طبقاتی، هویت گروهی، مشروعیت و قدرت (مطالعه موردی نگارههای شاهنامه طهماسبی) | ||
| نگارینه هنر اسلامی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 18 خرداد 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22077/nia.2026.10383.2007 | ||
| نویسندگان | ||
| علیرضا مرادی* 1؛ فاطمه خوش قامت نافع2 | ||
| 1عضو هیات علمی گروه مطالعات فرهنگی موسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم | ||
| 2دانشکده هنر و معماری دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز | ||
| چکیده | ||
| پوشاک در هر سرزمینی بازتابی از فرهنگ، تمدن و ساختار اجتماعی آن است. نگارههای شاهنامه شاه طهماسب از نمونههای برجسته تصویری عصر صفوی بهشمار میآیند که از طریق پوشاک، طبقات اجتماعی و نظم طبقاتی آن دوران را به تصویر میکشند. این نگارهها شاخصهای نمادین قدرت، مشروعیت و هویت گروهی را نیز نشان میدهند. هدف پژوهش حاضر بررسی چگونگی بازتاب قدرت، منصب و جایگاه اجتماعی مردان در پوشاک نگارههای شاهنامه شاه طهماسب و شناسایی عناصر پوشاکی نشانگر موقعیت طبقاتی است. این پژوهش به دنبال پاسخ به این سوال است که: پوشش مردان در نگارههای شاهنامه شاه طهماسبی چگونه بازتابی از قدرت، منصب و جایگاه اجتماعی آنان بوده؟ و چه عناصری در این پوشاک موقعیت طبقاتی را نشان میدهد؟ پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و با بهرهگیری از چارچوبهای نظری مارکسی و وبری انجام شد. در این راستا، از میان ۲۵۸ نگاره، ۷ نمونه بهصورت هدفمند و بر اساس گستره و تنوع بازنمایی طبقات اجتماعی در هر نگاره انتخاب شدهاست؛ بهگونهای که هر نگاره بیشترین همزمانی حضور اقشار مختلف اجتماعی را نمایش دهد و با استفاده از تحلیل مضمون و منطق مارکسی–وبری مورد بررسی قرار گرفتند. دادهها از نگارههای شاهنامه استخراج و از طریق تحلیل مضمون، طبقهبندی و سنخشناسی پوشاک مردان بررسی گردید تا عناصر و شاخصهای طبقاتی و اجتماعی بازشناسی شوند. نتایج نشان داد که پوشاک در نگارهها بیانگر یک نظم طبقاتی مشخص است. طبقه بالادست شامل شاه و سران مملکتی بود که با تاج، قبا، کلیجه و کمربند زرین شناخته میشدند. طبقه متوسط شامل نظامیان، روحانیون، صوفیان و فرزانگان بود که از ردا، شلوار و شال کمر استفاده میکردند. طبقات فرودست شامل پیشهوران و فقرا بودند که لباسهایی ساده از پارچه متقال و بدون کلیجه یا ردا بر تن داشتند. رنگ، پارچه و جزئیات تزئینی لباسها نقش مهمی در بازنمایی قدرت، جایگاه اجتماعی و هویت گروهی داشت. نتیجه این است که پوشاک مردان در نگارههای شاهنامه شاه طهماسب بازتابی روشن از ساختار طبقاتی و سلسلهمراتب اجتماعی جامعه صفوی است. لباس نهتنها پوشش جسمی، بلکه ابزاری نمادین برای بازنمایی قدرت و تمایز طبقاتی بوده و مطالعه آن میتواند در بازاندیشی در نظم اجتماعی، هویت گروهی و فرهنگ بصری آن دوران مفید باشد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| "؛ پوشاک مردان"؛ نگارگری ایرانی"؛ دوره صفوی"؛ ،"؛ طبقات اجتماعی"؛ ، "؛ رویکرد مارکسی-وبری" | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 55 |
||
نماد الکترونیک
سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب