پیوندهای مفید
آمار
| تعداد نشریات | 21 |
| تعداد شمارهها | 368 |
| تعداد مقالات | 3,827 |
| تعداد مشاهده مقاله | 5,118,628 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 3,441,285 |
مطالعه تطبیقی کارکرد نوشتار در آثار نقاشان قهوه خانه ای و جنبش سقاخانه | ||
| نگارینه هنر اسلامی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 09 خرداد 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22077/nia.2026.6634.1774 | ||
| نویسنده | ||
| غلامرضا سماوی* | ||
| هیات علمی گروه نقاشی دانشکده هنر دانشگاه سمنان | ||
| چکیده | ||
| مطالعه تطبیقی کارکرد نوشتار در آثار نقاشان قهوهخانهای و جنبش سقاخانه چکیده نوشتار و تصویر در سنت نقاشی ایرانی رابطهای دوسویه و درهمتنیده دارند. از یکسو، نقاشی در خدمت تصویرسازی و خوانش متن قرار گرفته و از سوی دیگر، نوشتار در توضیح و تکمیل تصویر نقشی مؤثر ایفا کردهاست. با دگرگونی سنتهای نقاشی ایرانی از دورهی صفویه تا قاجاریه و شکلگیری آثاری مستقل از کتابآرایی، نوشتار بهتدریج به حاشیهنویسی در نقاشی تقلیل یافت. در دورهی معاصر، این گونه نوشتار عمدتاً به امضاء هنرمند محدود شد و سنت حاشیهنویسی منسوخ شد. با این حال، نقاشان قهوهخانهای در امتداد سنت نقاشی قاجاری، نوشتار را همچنان در آثار خود حفظ کردند و آن را بهعنوان یکی از عناصر معنادار و قابلتوجه به کار گرفتند. با تحولات نقاشی معاصر ایران، نوشتار بار دیگر و اینبار با رویکردی نو در آثار هنرمندان جنبش سقاخانه ظاهر شد. مسئله اصلی این پژوهش، بررسی و مقایسه کارکرد نوشتار در این دو جریان و تبیین تفاوتهای معنایی و زیباشناختی آن است. پرسشهای اصلی پژوهش عبارتاند از: کارکرد نوشتار در آثار نقاشان قهوهخانهای چیست؟ نوشتار در آثار هنرمندان جنبش سقاخانه چه نقشی ایفا میکند؟ چه تفاوتها و شباهتهایی میان کارکرد و نتایج بهکارگیری نوشتار در این دو جریان هنری وجود دارد؟ پژوهش حاضر با رویکردی کیفی و روش توصیفیـ تحلیلی و تطبیقی، بر اساس تحلیل نمونههایی منتخب از آثار شاخص نقاشی قهوهخانهای و هنرمندان جنبش سقاخانه انجام شده است. یافتهها نشان میدهد که در نقاشی قهوهخانهای، نوشتار که عمدتاً در خدمت «بیان» است، نقشی روایتمحور، ارجاعی و معناگرا دارد؛ از این رو نوشتار زبانی بیشترین کاربرد را دارد و در پیوند مستقیم با فرهنگ شفاهی و آیینی شکل میگیرد؛ در حالی که در جنبش سقاخانه، نوشتار غالباً از خوانایی زبانی فاصله گرفته و به عنصری فرمال، هویتساز و نمادین در ساختار بصری اثر تبدیل میشود. این دگرگونی بیانگر گذار از بیان جمعی و روایتمحور در نقاشی قهوهخانهای به بازنمایی هویت فرهنگی در چارچوب هنر مدرن در جنبش سقاخانه است. واژههای کلیدی: نقاشی قهوهخانهای، مکتب سقاخانه، نوشتار، نشانه شناسی، نقاشی معاصر ایران. | ||
| کلیدواژهها | ||
| نقاشی قهوهخانهای؛ مکتب سقاخانه؛ نوشتار؛ نشانه شناسی؛ نقاشی معاصر ایران | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 64 |
||
نماد الکترونیک
سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب