| تعداد نشریات | 21 |
| تعداد شمارهها | 353 |
| تعداد مقالات | 3,952 |
| تعداد مشاهده مقاله | 5,458,538 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 3,655,727 |
تحلیل نشانهشناختی استعاره نجات در نگارگری صفوی | ||
| نگارینه هنر اسلامی | ||
| دوره 12، شماره 30، 1404، صفحه 161-175 اصل مقاله (1.07 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22077/nia.2026.9304.1945 | ||
| نویسندگان | ||
| ندا شفیقی* 1؛ ابوالقاسم دادور2 | ||
| 1استادیار، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران. | ||
| 2استاد، گروه پژوهش هنر، دانشکده هنر، دانشگاه الزهرا | ||
| چکیده | ||
| صفویان با ایجاد حکومتی یکپارچه و تعریف مذهبی متمایز برای ایران، نقشی محوری در بازسازی هویت فرهنگی و سیاسی ایران ایفا کردند و با فاصلهگیری از قدرتهای همجوار، مسیر جدیدی در تاریخ منطقه گشودند. در این دوره، هنر نگارگری تحت حمایت شاهان، به ابزاری اثرگذار برای بیان ارزشهای زمانه تبدیل شد.پژوهش حاضر، با تمرکز بر دو نگاره کشتی نوح از قصصالانبیا نیشابوری و کشتی تشیع از شاهنامه شاه طهماسب بررسی میکند که چگونه آثار هنری این عصر میتوانند بهعنوان شاهدی بر باورها و ساختارهای اجتماعی آن زمان عمل کنند. هدف از مطالعه، کاوش در لایههای معنایی این آثار و تبیین کارکرد آنها در انعکاس زمینههای فرهنگی و سیاسی دوره صفوی است. پرسش محوری تحقیق بر آن است تا دریابد نگارههای مورد مطالعه چگونه میتوانند دریچهای به فهم اولویتهای اجتماعی آن دوران باز کنند؟ برای پاسخ، از روش توصیفی-تحلیلی مبتنی بر نظریه نشانهشناسی اجتماعی بصری کرس و ون لیوون استفادهشده است و دادهها از طریق تحلیل اسنادی و مشاهده مستقیم گردآوری و تفسیر شدهاند. نتایج پژوهش حاکی از آن است که این نگارهها فراتر از بازتاب صرف، به مثابه ابزارهایی راهبردی عمل کردهاند. آنها با به کارگیری هوشمندانه منابع نشانهای، مفاهیمی چون رستگاری از طریق اطاعت، رهبری مقدس و انسجام جمعی را طبیعیسازی نموده، مشروعیت حکومت صفوی را به عنوان تنها مسیر نجات، تثبیت کرده اند. این بازنماییها، در بستر تقابل سیاسی و ایدئولوژیک صفویان با رقبای خارجی، به بازتعریف هویت مذهبی و سیاسی ایران یاری رساندهاند. بدینترتیب، مطالعه حاضر گواه پیوندی ناگسستنی میان تولید هنری و پروژه کلان دولتسازی در سپهر سیاسی ایران عصر صفوی است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| نشانه شناسی اجتماعی؛ نجات؛ کشتی نوح؛ کشتی تشیع؛ نگارگری صفوی | ||
| مراجع | ||
|
الهی قمشهای، محمود(1371). قرآن کریم. تهران: انتشارات امید.
حمیدیمنش، تقی؛ جعفری دهکردی، ناهید (1397). «تبارشناسی بانوی نشسته بر کشتی نوح در نگارههای اسلامی». زن در فرهنگ و هنر، سال دهم، شمارۀ 4،صص. 496ـ473.
سودآور، ابوالعلا (1380). هنر دربارهای ایران. مترجم: ناهید محمدشمیرانی، تهران: کارنگ.
شیخصدوق، محمد بن علی (1363). الخصال. مترجم: محمدباقر کمرهای، تهران: کتابچی.
صفا، ذبیحالله (1378). تاریخ ادبیات ایران. جلد چهارم، تهران: فردوس.
طباطبایی، محمدحسین (1397). شیعه در اسلام. بهکوشش هادی خسروشاهی، قم: بوستان کتاب.
نیشابوری، ابراهیم بن منصور (1393). قصص الانبیا. بهکوشش حبیب یغمایی، تهران: علمی و فرهنگی.
Bateman, J. A. (2014). Text and image: A critical introduction to the visual/verbal divide. Routledge.
Blair, S. (2006). Islamic art and architecture: 1250–1800. Yale University Press.
Blair, S., & Bloom, J. M. (1994). The art and architecture of Islam, 1250–1800. Yale University Press.
Canby, S. R. (2002). Safavid art and architecture. British Museum Press.
Hillenbrand, R. (1999). Persian painting: From the Mongols to the Qajars. I.B. Tauris.
Jewitt, C. (2014). The Routledge handbook of multimodal analysis (2nd ed.). Routledge.
Jewitt, C., & Oyama, R. (2001). Visual meaning: A social semiotic approach. In T. van Leeuwen & C. Jewitt (Eds.), Handbook of visual analysis (pp. 134-156). Sage.
Kress, G., & van Leeuwen, T. (2006). Reading images: The grammar of visual design (2nd ed.). Routledge.
Machin, D. (2007). Introduction to multimodal analysis. Bloomsbury Academic.
O'Halloran, K. L. (2008). Systemic functional-multimodal discourse analysis: Constructing ideational meaning using language and visual imagery. Semiotica, (177), 1-35.
O'Toole, M. (2011). The language of displayed art (2nd ed.). Routledge.
Painter, C., Martin, J. R., & Unsworth, L. (2013). Reading visual narratives: Image analysis of children's picture books. Equinox.
Staatsbibliothek zu Berlin. (n.d.). Digitalisierte Sammlungen der Staatsbibliothek zu Berlin. Retrieved March 15, 2025, from https://digital.staatsbibliothek-berlin.de
The Metropolitan Museum of Art. (n.d.). The Metropolitan Museum of Art. Retrieved March 15, 2025, from https://www.metmuseum.org
Thompson, J. (2003). Hunting paradise: Court arts of Safavid Iran 1501–1576. Skira.
Welch, S. C. (1976). Persian painting: Five royal Safavid manuscripts of the sixteenth century. George Braziller. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 135 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 15 |
||