پیوندهای مفید
آمار
| تعداد نشریات | 21 |
| تعداد شمارهها | 361 |
| تعداد مقالات | 3,794 |
| تعداد مشاهده مقاله | 5,029,787 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 3,377,521 |
بازخوانی گفتگوی ادیان در نگارۀ «حضرت موسی (ع) و عوج» از آثار عصر قراقویونلوها؛ بر مبنای مفهوم چندصدایی باختینی | ||
| نگارینه هنر اسلامی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 16 فروردین 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22077/nia.2026.9936.1982 | ||
| نویسنده | ||
| زهرا مهدی پور مقدم* | ||
| استادیار هنرهای اسلامی، گروه هنرهای صناعی، دانشکده میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری، دانشگاه مازندران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| برقراری حاکمیت ترکمانان قراقویونلو در ایران، با گرایش آنان به تشیع، موجبات شکلگیری آثاری را فراهم نمود که اگرچه متأثر از ایدئولوژی مسامحه دینی بوده که با ورود مغولان به ایران صورت گرفته، لیکن همچون سندی، بیانگر شرایط زمانۀ خود نیز میباشند. در این میان، نمونههای مصوری از جملۀ، نگارۀ «حضرت موسی(ع) و عوج» از اواسط سدۀ نهم هجری و در مدت کوتاه حکمرانی پیربوداق؛ از نوادگان مؤسس سلسلۀ قراقویونلو، برجایمانده که علاوه بر تحول و پیشرفت در هنرها بیانگر همزیستی ادیان و درواقع گرایش از تعصبات مذهبی به سمت مصلحتگرایی نیز میباشند. لذا در این پژوهش برآنیم برمبنای یک روش نوینِ نگریستن به متن یعنی چندصدایی و در پی آن توجه به دیگری؛ از مفاهیم اساسی رویکرد گفتگومندی باختین، به تحلیل اثر بپردازیم که گفتگوی ادیان و چندصدایی با توجه به نگارۀ حضرت موسی و عوج چگونه میتوانند مخاطب را به شناخت و تحلیل بافتار متن یعنی عصر حکومت قراقویونلوها منتهی سازند؟ هدف، خوانش اثر حول محور گفتگوی میان ادیان در این نگاره و نیز درک جهان برونِ متن؛ شرایط سیاسی- اجتماعی قراقویونلوها، از دریچۀ تصویر بوده است. زیرا برای باختین، وجودِ دیگری و رابطۀ خود و دیگری یعنی چندصدایی در متن میتواند منجر به پدیدارشدن شکل تکاملیافتۀ اثر و در نهایت، بیان مفهوم نهایی آن شود. یافتههای پژوهش که به صورت کیفی و روش توصیفی- تحلیلی، بر مبنای چندصدایی انجام گرفتهاند، نشان میدهند، برخلاف عنوان نگاره، یعنی حضرت موسی و عوج؛ هدف هنرمند صرفاً سخنگفتن از آن به عنوان یک «دیگریِ» برخاسته از بافتار نبوده است. بلکه، همنشینی مؤلفههای سه دین ابراهیمی با نشانههای خاصِ خود در نگاره، توانسته بیانگر گریز از تکصدایی و شکلگیری چندصدایی و برقراری گفتگوی ادیان شود. اگرچه در این صحنه، وجود پیامبران سه دین سرنوشتساز ابراهیمی بهنوعی، احترام به دیگری قلمداد شده لیکن، صدای برخاسته از فرهنگ تشیع قراقویونلوها، بیش از دیگران در متن اثرگذار بوده است. میتوان گفت، نگارگر برای روایتِ کامل فرهنگ شیعه؛ به عنوان فرهنگی زنده و مورد توجه قراقویونلوها، با توسل به عناصر فرهنگ دیگران، محتوای اثر خود را تکمیل و صورت آن را عینیت بخشیده است. یعنی، نگاره با وجود «دیگرانِ» برخاسته از یک واقعیت اجتماعی؛ وجود حضرت موسی و مسیح از دیگر ادیان ابراهیمی، توانسته بر ماهیت شیعهگرایی آمیخته با مصلحتاندیشی عصر قراقویونلوها تأکید نماید. زیرا، «دیگران» با حضورشان در متن، این امکان را برای هنرمند ایجاد کرده که بتواند از تمام زوایا، فرهنگ اسلامی را بهعنوان کمالبخش و تکمیلکنندۀ ادیان دیگر، به مخاطب القا نماید تا از این منظر، تداعیگر فرهنگ حاکم در این زمانه نیز باشد. شایان ذکر است، اینگونه تصاویر، جدای از بیان ارادت خالصانۀ قراقویونلوها به تشیع، موقعیت و اعتبار سیاسی را نیز برایشان بهارمغان داشته است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| قراقویونلو؛ نگارۀ «حضرت موسی (ع) و عوج»؛ گفتگوی ادیان؛ چندصدایی؛ مشروعیت سیاسی | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 28 |
||
نماد الکترونیک
سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب