پیوندهای مفید
آمار
| تعداد نشریات | 21 |
| تعداد شمارهها | 372 |
| تعداد مقالات | 3,875 |
| تعداد مشاهده مقاله | 5,261,593 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 3,517,965 |
روایت شناسی اذکار برگرفته از آیات قرآنی در نگارهای از خمسه نظامی موزه بریتانیا | ||
| نگارینه هنر اسلامی | ||
| دوره 12، شماره 29، شهریور 1404، صفحه 210-226 اصل مقاله (1.17 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22077/nia.2026.8639.1908 | ||
| نویسندگان | ||
| فاطمه غلامی هوجقان* 1؛ حسن بلخاری قهی2؛ مینا صدری3 | ||
| 1دانش آموخته دکتری تاریخ تطبیقی و تحلیلی هنر اسلامی، دانشکده هنرهای تجسمی، پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران | ||
| 2استاد تمام گروه مطالعات عالی هنر دانشگاه تهران | ||
| 3دانشیار گروه نقاشی و مجسمه سازی دانشگاه تهران | ||
| چکیده | ||
| توجه به کتیبههای خوشنویسی موجود در نگارهها که عمدتاً شامل آیات قرآنی و اذکار برگرفته از آن هستند، بخشی لاینفک از نگارگری ایرانی- اسلامی بوده و علاوه بر زیبایی اثر، واجد جنبههای تعلیمی و تربیتی برای مخاطب هستند. تاکنون هیچ پژوهشی در ارتباط با کتیبههای قرآنی در نگارگری صورت نگرفته و پژوهش حاضر درصدد است به ارتباط ضمنی و پنهان میان داستان نگاره و فحوای آیات و اذکار نقش بسته در نگاره «پناه بردن مجنون به کعبه» پی ببرد که به صورت غیرتصادفی انتخاب شدهاست. تحقیق حاضر قصد دارد تا به این سوال پاسخ دهد که به چه دلیلی هنرمند از به کار بردن عین آیات طفره رفته و اذکاری ملهم از آیات قرآنی را مورد استفاده قرار دادهاست؟ نتایج پژوهش حاکی از آن است که هنرمند با اهداف خاصی آیات را گزینش میکرده و گاهی نیز با دخل و تصرف در آیه و تبدیل کردن آن به ذکر، خداوند را مخاطب قرار داده و مخاطب را به حضور او در تمامی صحنههای زندگی توجه میداده و گاهی نیز با حذف قیود زمان از آیه، توانسته تا بیزمانی را القا کند که وجه تنبّه ذکر را به همه زمانها تسری داده و به صورت آگاهانه و از سر اعتقاد، اغلب از آیات و اذکار سوم شخص بهره گرفته تا نشاندهنده ناظری بیرونی (خداوند) باشد که عالِم به کل ماجرا است. تحقیق پیش رو از نوع کیفی و به روش توصیفی- تحلیلی و تفسیری بوده و از منابع کتابخانهای (واقعی و مجازی) بهره گرفتهاست. | ||
| کلیدواژهها | ||
| قرآنکریم؛ ذکر؛ خمسه نظامی؛ مجنون؛ نگارگری | ||
| مراجع | ||
|
قرآن کریم.
اکبری، الهام؛ افضلطوسی، عفتالسادات (1401)، ویژگی های شاخص تذهیبهای نسخه خطی خمسه AddMS25900 محفوظ در کتابخانه بریتانیا، رهپویه هنرهای تجسمی، مرداد، دوره 5، شماره 2،81-96.
بلر، شیلا؛ بلوم، جاناتان (1386)، هنر و معماری اسلامی (۲) (۱۲۵۰م. – ۱۸۰۰م.)، ترجمه یعقوب آژند، چاپ دوم، تهران، سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاهها (سمت) و فرهنگستان هنر جمهوری اسلامی ایران
پاکباز، رویین (1390)، دایره المعارف هنر، چاپ یازدهم، تهران: فرهنگ معاصر.
پویازاده، اعظم؛ رسولی راوندی، محمدرضا (1394)، «بررسی کتیبه های قرآنی در هنر و معماری»، قرآن پژوهی خاورشناسان، پاییز و زمستان، شماره ۱۹، 87-108.
حسنی جلیلیان، محمدرضا؛ حیدری، علی؛ نوری، علی؛ یوسفیان، عارفه (1397)، «مقایسه و تحلیل شخصیتپردازی نظامی و دهلوی در گفتگوهای لیلی و مجنون»، متنشناسی ادب فارسی، مهر، دوره 10، شماره پیاپی 39، 55-72.
رسولی، زهرا (1386)، زیباییشناسی آثار کمالالدین بهزاد، مجموعه مقالات همایش بینالمللی کمالالدین بهزاد، چاپ دوم، تهران: انتشارات فرهنگستان هنر،331-351.
رحیمزاده تبریزی، ملوسک؛ خزایی، محمد؛ عارف، محمد؛ حاتم، غلامعلی (1400)، «تحلیلی بر مضامین کتیبههای مذهبی ایوانهای صحن عتیق حرم مطهر رضوی»، نگره، زمستان، شماره 60 ، 123- 140.
سجادی، سید جعفر (1383)، فرهنگ اصطلاحات و تعبیرات عرفانی، ویراستار سیدصادق سجادی، چاپ هفتم، تهران، طهوری.
سرمدی، عباس (1380)، دانشنامه هنرمندان ایران و جهان اسلام، چاپ اول، تهران، هیرمند.
شانواز، بلال؛ عزیززادگان، محبوبه (1398)، «بررسی تشابه تصویرپردازی در قرآنکریم و نگارگری ایرانی»، مطالعات تاریخ و تمدن ایران و اسلام، بهار، دوره ۴، شماره ۱، 27-41.
شعیری، محمد بن محمد [بی تا]، جامع الأخبار، جلد یک، نجف، المطبعه الحیدریه.
صدری، مینا (1392)، نگارههای عرفانی: مطالعه تطبیقی معانی عرفانی و نگارگری، چاپ اول، تهران، انتشارات علمی و فرهنگی.
صدری، مینا (1382)، مقامهای عرفانی درآثار کمالالدین بهزاد، یادنامه کمالالدین بهزاد، به اهتمام عبدالمجید حسینی راد، چاپ اول، تهران: انتشارات فرهنگستان هنر،109-125.
صدری، مینا (1386)، جلوة مقامهای عرفانی در آثار کمالالدین بهزاد، مجموعه مقالات همایش بینالمللی کمالالدین بهزاد، چاپ دوم، تهران: انتشارات فرهنگستان هنر،429-445.
طباطبائی، سید محمدحسین (1374)، تفسیر المیزان، ترجمه سید محمدباقر موسوی همدانی، جلد 17، قم: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
طباطبائی، صالح (1388)، نگارگری ایرانی اسلامی در نظر و عمل، تهران: انتشارات فرهنگستان هنر.
قاسمی سیچانی، مریم؛ قنبری شیخشبانی، فاطمه؛ قنبری شیخشبانی، محبوبه (1396)، «تحلیل مضمون کتیبههای قرآنیِ ورودیها و محرابهای مسجد جامع اصفهان»، پژوهشهای معماری اسلامی، جلد5 ، شماره ۳، ۶۵-۴۹.
قاضیزاده، خشایار؛ حاصلی، پرویز (1398)، «بیان هنری در نگارههای داستان لیلی و مجنون در خمسه تهماسبی»، نگره، تیر، دوره 14، شماره 50، 76-89. (DOI): 10.22070/negareh.2019.998
قائمینیا، علیرضا (1393)، بیولوژی نص: نشانه شناسی و تفسیر قرآن، تهران، سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
______________ (1401)، استعارههای مفهومی و فضاهای قرآن، چاپ چهارم، تهران: سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
مایلهروی، نجیب (1372)، کتاب آرایی در تمدن اسلامی، مشهد: موسسه چاپ و انتشارات آستان قدس رضوی.
مراثی، محسن(1395)، «تحلیل کاربرد رنگ آبی در تصویر سازی شخصیت مجنون در نگارگری ایرانی دورههای تیموری و صفوی»، نگره، خرداد ، دوره 11، شماره 37، 49-61. 10.22070/negareh.2016.342
نامورمطلق، بهمن (1386)، در جستوجوی متن پنهان مطالعه بینامتنی نگاره یوسف و زلیخا، مجموعه مقالات همایش بینالمللی کمالالدین بهزاد، چاپ دوم، تهران: انتشارات فرهنگستان هنر،447-464.
نظامیگنجوی، جمالالدین ابومحمد الیاس (1335)، کلیات دیوان حکیم نظامی گنجهای، از روی متن تصحیح شده وحید دستگردی، تهران، امیرکبیر.
Bahari ,Ebadollah (1996), Bihzad: master of persian painting, foreword by Annemarie schimmel, London, I.B.Tauris Publishers.
Subtelny, Maria Eva (1986), "A Taste for the Intricate: The Persian Poetry of the Late Timurid Period," Zeitschrift der Deutschen Morgenländischen Gesellschaft (Journal of the German Oriental Society), Vol. 136, No. 1, pp. 56-79.
URL1:https://fa.wikishia.net/view/ (Access date Apr. 2023- Jul. 2023).
URL2:http://14kosar.com/jozavat/94/mordad94/653/119-653-9 (Access date Apr. 2023- Jul. 2023).
URL3:https://www.hadithlib.com/hadithtxts/view/23010846 (Access date Apr. 2023- Jul. 2023).
URL4:https://www.mehrnews.com/news/1172635/ (Access date Apr. 2023- Jul. 2023).
URL5:https://vajehyab.com/amid/ (Access date Apr. 2023- Jul. 2023).
URL6:https://dehkhoda.ut.ac.ir/fa/dictionary/ (Access date Apr. 2023- Jul. 2023).
URL7: https://wikijoo.ir/index.php/ (Access date Feb. 2024).
URL8: https://www.bl.uk/ (Access date May. 2023). [تصاویر برخط]
URL9: https://lib.eshia.ir/50081/0/7 (Access date Apr. 2023- Jul. 2023). [منابع دیجیتال]
URL10:https://www.fihrist.org.uk/catalog/manuscript_3133 (Access date Feb. 2024). | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 103 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 99 |
||
نماد الکترونیک
سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب