پیوندهای مفید
آمار
| تعداد نشریات | 21 |
| تعداد شمارهها | 355 |
| تعداد مقالات | 3,969 |
| تعداد مشاهده مقاله | 5,578,517 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 3,731,190 |
خوانش قواعد نسبت و ترکیب در دو کتیبه ثلث محمدرضا امامی و علینقی امامی در امامزاده اسماعیل اصفهان | ||
| نگارینه هنر اسلامی | ||
| دوره 12، شماره 30، 1404، صفحه 45-64 اصل مقاله (7.53 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22077/nia.2026.10231.1999 | ||
| نویسندگان | ||
| اشکان رحمانی* 1؛ ملیحه کریمی2 | ||
| 1بخش هنر، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه شیراز | ||
| 2دانشگاه شیراز، دانشکده هنر و معماری، بخش هنر | ||
| چکیده | ||
| درگستره آثار خانواده امامی اصفهانی در خیلی از بناهای شهرهایی مثل اصفهان، کتیبههایی موجودند که هنوز به لحاظ علمی و ارزشهای تاریخی و هنری مورد پژوهش قرار نگرفتهاند. از جمله کتیبههای محمدرضا امامی اصفهانی و نوهاش علینقی امامی در امامزاده اسماعیل اصفهان میباشند که شناخت آثار ایشان تکمیل کننده غنای تاریخی و پژوهشی است. بدین جهت چنین مطالعهای ضروری است تا شاید بتوان زوایای پنهان این آثار از نظرگاه اصول خوشنویسانه دریافت نمودهدف نگارندگان بر همین مبناست که اینچنین پژوهشی میتواند پژوهشهای آتی را در شناسایی کتیبههای احتمالی بدون نام و تاریخ یاری رساند. با اینکه محمدرضا و علینقی امامی با هم نسبت دارند اما عدم تعلیم دیدگی پدر علینقی امامی نزد پدرش یک مسئله چالشبرانگیز در ویژگیهای آثارشان است. سؤال این پژوهش چنین است که وجوه مشترک دو کتیبه از ایشان در سردرهای ورودی حیاط و حرم امامزاده اسماعیل اصفهان، به لحاظ اصول خوشنویسی در کتیبهنگاری چه مواردی هستند. در بین قواعد خوشنویسی نسبت میان اجزاء و ترکیب آنها میتوانند خیلی از ویژگیهای کتیبهنگاری ایشان را گویا سازند، چرا که اساسیترین ویژگیهای کتیبهنگاری در حوزه ویژگیهای درونی این قواعد نهفتهاند. بدین منظور کتیبههای فوق به عنوان نمونه مورد بررسی قرار گرفتند. به این ترتیب این پژوهش کیفی به روش توصیفی و تحلیلی به صورت مشاهدات میدانی و مطالعات استنادی در بستر فضاهای حقیقی و مجازی انجام یافته است و نقطه، صفر، پاره خط و سطح به عنوان مبنای سنجش قرار گرفتهاند. بر اساس یافتههای پژوهش، در دو کتیبه محمدرضا امامی و علینقی امامی رعایت نسبتها در یکساننویسی مفردات همجنس و برخی مرکبات مشابه، با اندازههای موازین معین و افزودن بر کشش برخی حروف مددار مشابه یکدیگرند. همچنین ایشان در ایجاد ترکیب مطلوب بین حروف، کلمات و جملات از زوایای بکارگیری این اجزاء به صورت پایین متمایل به سمت چپ به یک شکل بهره بردهاند. در هر دو کتیبه در فواصل بین مفردات و مرکبات حسن مجاورت در ترکیب کلی آنها رعایت شده است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| محمدرضا امامی؛ علینقی امامی؛ قواعد نسبت و ترکیب؛ کتیبه ثلث؛ امامزاده اسماعیل | ||
| مراجع | ||
|
چهارباغ اصفهان با تأکید بر ویژگیهای ساختاری». پژوهش هنر، سال هفتم، شماره 15، صص. 85ـ71.
آل حجت، سیدمهدی (۱۳۸۰). رسالۀ آداب المشق: منسوب به میرعماد الحسینی. بهخط کیخسرو خروش تهران: مبلغان.
الحسینی، میرعماد (1308). آداب المشق. تهران: متابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی.
امیرخانی، غلامحسین آداب الخط امیرخانی. چاپ چهارم، تهران: انجمن خوشنویسان ایران با همکاری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
ایرانی، عبدالمحمد پیدایش خط و خطاطان. تهران: یساولی.
بلر، شیلا اس. (1384). «یاقوت و پروانش». مترجم: محسن محمدی، آینۀ میراث، دورۀ جدید، شمارۀ 29، صص. 128ـ102.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ (1396). خوشنویسی اسلامی. مترجم: ولیالله کاووسی، تهران: متن.
داننده، سمیراسادات (1395). «رابطۀ شکل و ترکیب در کتیبههای طوماری ثلث محمدرضا امامی در صحن عتیق امامرضا (ع)». در چهارمین کنفرانس بینالمللی پژوهش در علوم و تکنولوژی 25ـ1.
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ (1396). «مقایسۀ ترکیببندی در دو کتیبۀ ثلث طوماری از محمدرضا امامی اصفهانی و محمدحسین شهیدمشهدی در صحن عتیق حرم امامرضا (ع)». نگره، شمارۀ 44. 39ـ21.
رفیعی مهرآبادی، ابوالقاسم (۱۳۴۵). تاریخ خط و خطاطان. تهران: امیرکبیر.
شامحمدی قهساری، حسین (1399). «گونهشناسی خط ثلث خاندان امامی در کتیبههای اصفهان.» پایاننامۀ کارشناسیارشد، مؤسسۀ آموزش عالی سپهر اصفهان.
صحراگرد، مهدی (1392). شاهکارهای هنری در آستان قدس رضوی: کتیبههای گوهرشاد. ویراستار: ولیالله کاوسی، مشهد: آستان قدس رضوی.
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ (1396). شاهکارهای هنری در آستان قدس رضوی: کتیبههای صحن عتیق. ویراستار: ولیالله کاوسی، مشهد: آستان قدس رضوی.
فضائلی، حبیبالله (1362). اطلس خط: تحقیق در خطوط اسلامی. اصفهان: مشعل.
ـــــــــــــــــ (1392). تعلیم خط. چاپ دوازدهم، تهران: سروش.
قلیچخانی، فرهنگ واژگان و اصطلاحات خوشنویسی. چاپ سوم، تهران: روزنه.
منشی قمی، قاضی میراحمد (1352). گلستان هنر. بهتصحیح احمد سهیلی خوانساری، تهران: بنیاد فرهنگ ایران.
وزیری، مسعود (1401). «ویژگی ساختاری کتیبههای محمدرضا امامی اصفهانی در حرم امامرضا (ع)». در سومین همایش ملی نقش خراسان در شکوفایی هنر و معماری ایرانی اسلامی. 18ـ1.
هنرفر، لطفالله (1350). گنجینۀ آثار تاریخی اصفهان، آثار باستانی و الواح و کتیبههای تاریخی در استان اصفهان. اصفهان: کتابفروشی ثقفی.
Blair, Sh. S. (2003). YAQUT AND HIS FOLLOWERS. Manuscripta Orientalia. Vol. 9, No. 3, pp: 39-47.
https://memarproje.ir
https://portals.nlai.ir/zanan
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 261 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 182 |
||
نماد الکترونیک
سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب