| تعداد نشریات | 21 |
| تعداد شمارهها | 370 |
| تعداد مقالات | 3,873 |
| تعداد مشاهده مقاله | 5,219,012 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 3,499,759 |
ارزیابی مؤلفههای اقتصادی - اجتماعی پایداری در مناطق روستایی (مطالعه موردی: استان ایلام) | ||
| روستا و توسعه پایدار فضا | ||
| مقاله 4، دوره 7، شماره 1 - شماره پیاپی 25، اردیبهشت 1405، صفحه 69-94 اصل مقاله (1.82 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22077/vssd.2025.9602.1319 | ||
| نویسندگان | ||
| سکینه کرمشاهی* 1؛ سیداسکندر صیدایی2؛ فرزاد کرمی2 | ||
| 1دانشکده علوم جغرافیایی و برنامه ریزی، دانشگاه اصفهان | ||
| 2دانشکده علوم جغرافیایی و برنامه ریزی دانشگاه اصفهان | ||
| چکیده | ||
| امروزه، با توجه به نقش و جایگاه روستایی در توسعه متوازن کشور و همچنین با عنایت به مسائل و مشکلاتی که جامعه روستایی با آن مواجه است، اهتمام بر توسعه پایدار روستایی امری ضروری به نظر میرسد. پایداری در زمینه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی هر منطقهای در انتخاب شاخصهای خاص در هر برنامهریزی توسعه بسیار مؤثر است. ارزیابی پایداری اقتصادی - اجتماعی به تصمیم گیران و سیاستگذاران یاری میرساند تا تصمیمات و برنامههایی را اتخاذ نمایند که ضمن توسعه در بخشهای اقتصادی و اجتماعی، منافع فرهنگی و زیستمحیطی جامعه را به خطر نیندازد؛ لذا هدف از انجام این پژوهش، ارزیابی مؤلفههای اقتصادی - اجتماعی پایداری در مناطق روستایی استان ایلام است که با استفاده از نمونهگیری طبقهبندیشده و سیستم اطلاعات جغرافیایی، از بین ۳۷۸ روستای بالای ۲۰ خانوار، ۳۷ روستا بهعنوان نمونه انتخاب و ۲۵۰ پرسشنامه توسط روستاییان تکمیلشده است. روش تحقیق، توصیفی - تحلیلی است و جهت گردآوری اطلاعات از دو روش کتابخانهای و میدانی استفاده شده است. همچنین جهت تجزیهوتحلیل اطلاعات از تکنیک کوپراس، آزمون t تک نمونهای استفاده شده است. نتایج تکنیک کوپراس جهت بررسی وضعیت سکونتگاههای روستایی به لحاظ پایداری اقتصادی - اجتماعی نشان داد که در رتبهبندی نهایی 5 روستای زرانگوش، چماب، جعفرآباد، کلان، شهرک نبوت به لحاظ شاخصهای مورد بررسی در وضعیت پایدار و 6 روستای دشت آباد سفلی، قلعه جوق، ابهر پایین، تلخاب، جانجان، انجیره و تیشه کند در وضعیت ناپایدار و سایر روستاها در وضعیت نیمه پایداری قرار دارند. بر اساس نظر متخصصان توسعه و مردم روستایی مشخص شد که میزان تأثیر معیارهای اجتماعی نسبت به معیارهای اقتصادی بر پایداری سکونتگاههای روستایی ضعیفتر ارزیابی شده است. نتایج آزمون تی تک نمونهای نشان داد که عوامل اجتماعی مانند امنیت، انسجام و مشارکت اجتماعی و عوامل اقتصادی مانند سرمایهگذاری روستاییان، مهمترین عواملی هستند که بر پایداری منطقه موردمطالعه تأثیر میگذارند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| مناطق روستایی؛ پایداری اقتصادی؛ پایداری اجتماعی؛ استان ایلام | ||
| مراجع | ||
|
ابراهیم زاده، عیسی، هدایت نژاد کاشی، سیدمصطفی و بهاروندی، صبا. (۱۳۹۶). کاربرد مدل تصمیم گیری چند معیاره ی کوپراس در تعیین نقش طراحی محیطی پیشگیری از جرم (موردمطالعه: منطقه سه شهر ساری). پژوهشنامه جغرافیای انتظامی، ۵(۱۷)، ۵۳-۷۵. https://www.agiran.com/p1717732
اسماعیلی وردنجانی، مجتبی، مرصوصی، نفیسه، مختاری ملک آبادی، رضا و علی اکبری، اسماعیل. (۱۴۰۲). ارزیابی مؤلفه های اصلی و الگوهای فضایی پایداری اجتماعی شهری در استان چهار محال و بختیاری. برنامهریزی منطقه ای، ۱۳(۵۱)، ۷۳-۹۰. https://doi.org/10.0495/jzpm.2021.25576.3701
افراخته، حسن، ریاحی، وحید و جوان، فرهاد. (۱۳۹۴). پایداری اقتصادی سکونتگاههای روستایی شهرستان رضوانشهر. جغرافیا، ۱۳(۴۶)، ۹۳-۱۱۷.
برزگر، صادق، بخشی، امیر و حیدری، محمدتقی. (۱۳۹۷). تبیین پایداری اجتماعی – اقتصادی در شهرهای کوچک با رویکرد توسعه پایدار (نمونه: شهرهای کوچک شمال ایران). مجلس و راهبرد، ۲۶(۹۷)، ۵-۳۸.
توکلی، جعفر. (۱۳۹۳). سنجش پایداری اجتماعی - اقتصادی سکونتگاههای روستایی (مطالعه موردی: دهستانهای خاوه شمالی و جنوبی استان لرستان). تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، ۱۴(۳۲)، ۷۱-۹۲.
تیمورنژاد، کاوه، یوزباشی، علیرضا و ابراهیمی، مجید. (۱۳۹۶). عوامل مؤثر بر آموزش شهروندی با تأکید بر توسعه پایدار شهری (موردمطالعه: شهر زنجان). اقتصاد و مدیریت شهری، ۵(۳)، ۷۹-۹۵. https://doi.org/10.8869/acadpub.iueam.5.19.79
جمینی، داوود و جمشیدی، علیرضا. (۱۳۹۳). واکاوی عوامل تببن کننده پایداری اجتماعی در مناطق روستایی (مطالعه موردی: شهرستان چرداول). آمایش جغرافیای فضا، ۴(۱۳)، ۱۴۸-۱۶۵.
چهرازی، الیاس، منظم اسماعیل پور، علی و قانعی زارع، مهدی. (۱۳۹۸). سنجش میزان پایداری اجتماعی در نواحی روستایی (مطالعه موردی: دهستان پایین ولایت شهرستان کاشمر). مطالعات برنامهریزی سکونتگاههای انسانی، ۱۴(۳)، ۷۱۷-۷۳۳.
خدامرادپور، محمد و زنگنه، مریم. (۱۳۹۸). بررسی مؤلفههای توسعه پایدار روستایی: چالشها و راهکارها. جغرافیا و روابط انسانی، ۲(۲)، ۱۸۷-۱۹۹. https://dorl.net/dor/20.1001.1.26453851.1398.2.2.12.2
دانائی، علی، ولی شریعت پناهی، مجید و مهدوی، مسعود. (۱۳۹۶). تحلیل نقش شاخصهای (اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و کالبدی) کیفیت زندگی در توسعه پایدار روستایی (مطالعه موردی: دهستان بهمئی گرمسیری شهرستان بهمئی از توابع استان کهگیلویه و بویر احمد). جغرافیایی سرزمین، ۱۴(۵۳)، ۷۱-۹۲.
زرین منش، قباد و فرخیان، فروزان. (۱۴۰۱). شناسایی مؤلفههای محیط زیستی، اجتماعی، اقتصادی و کالبدی پایداری در شهرهای کوچک، مطالعه موردی: شهر لیکک. پژوهش های بوم شناسی شهری، ۱۳(۱)، ۶۹-۸۶. https://doi.org/10.0473/grup.2022.54327.2537
سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور. (۱۳۹۶). سازمان مدیریت و برنامهریزی استان ایلام، واحد آمار و اطلاعات. ایلام.
سعیدی، عباس و حسینی حاصل، صدیقه. (۱۳۸۸). شالوده مکان یابی و استقرار روستاهای جدید (چاپ اول). تهران: نشر بنیاد مسکن انقلاب اسلامی.
سیدنظری، مریم و کاظمیه، فاطمه. (۱۴۰۳). برنامهریزی استراتژیک توسعه پایدار روستایی در راستای فعالیتهای کشاورزی (مطالعه موردی: روستای گمند شهرستان هریس). جغرافیا و روابط انسانی، ۷(۱)، ۷۰۳-۷۲۱.
شایان، محسن، قنبری، سیروس و بذرافشان، جواد. (۱۳۹۷). سطح بندی و تحلیل وضعیت پایداری در سکونتگاههای روستایی شهرستان زرین دشت. جغرافیا و آمایش شهری - منطقهای، ۸(۲۶)، ۱۷۹-۱۹۶.
شریعت، محمدعلی، ایرانزاده، سلیمان و بافنده زنده، علیرضا. (۱۳۹۶). شناسایی و رتبهبندی عوامل مؤثر در تحقق تولید پایدار با گذر از تولید صنعتی به سوی تولید اکولوژیک (مطالعه موردی: شرکتهای تولیدی صنعتی بخش خصوصی استان سمنان). پژوهشهای مدیریت عمومی، ۱۰(۳۷)، ۱۷۷-۲۰۱.
شفیعی ثابت، ناصر، دوستی، بهزاد و قربانی، معصومه. (۱۳۹۵). ارزیابی میزان آسیب پذیری سکونتگاههای روستایی از پدیده خشکسالی با استفاده از مدل تصمیم گیری چند شاخصه کوپراس (مطالعه موردی: شهرستان دلفان). جغرافیای طبیعی، ۹(۳۱)، ۱۱۹-۱۳۴.
شمسایی، امین اله، بوزرجمهری، خدیجه، قاسمی، مریم و زرقانی، سیدهادی. (۱۴۰۱). بررسی و تحلیل اثرات تقسیمات سیاسی بر پایداری اقتصادی و اجتماعی سکونتگاههای روستایی (موردمطالعه: شهرستان فیروزه). جغرافیا و توسعۀ ناحیهای، ۲۰(۱)، ۵۹-۸۴. https://doi.org/10.22067/jgrd.2021.50375.0
فال سلیمان، محمود، حجی پور، گلسار و مکانیکی، جواد. (۱۳۹۸). اثرات گروههای توسعه روستایی بر پایداری اقتصادی فضا، مورد: روستاهای بخش مرکزی شهرستان سربیشه. اقتصاد فضا و توسعه روستایی، ۸(۲)، ۱-۳۰.
فتاحی، احدلله، بیات، ناصر، امیری، علی و نعمتی، رضا. (۱۳۹۲). سنجش و اولویت بندی پایداری اجتماعی در مناطق روستایی شهرستان دلفان با استفاده از مدل تصمیم گیری ویکور (مطالعه موردی: دهستان خاوه شمالی). برنامهریزی منطقه ای، ۳(۱۱)، ۶۵-۷۸.
قلمی، عطیه، عبدالوند، ندا و رجایی هرندی، سعیده. (۱۳۹۷). بررسی و رتبهبندی عوامل مؤثر بر توسعه پایدار با رویکرد به کار گیری سیستمهای اطلاعاتی. پژوهشهای مدیریت در ایران، ۲۲(۱)، ۱۸۸-۲۱۷.
کریم زاده، حسین، ولایی، محمد و منافی آذر، رضا. (۱۳۹۳). نقش تنوع بخشی به فعالیتها در پایداری اقتصاد روستایی، مطالعه موردی: دهستان مرحمت آباد میانی، شهرستان میاندوآب. آمایش جغرافیایی فضا، ۶(۲۰)، ۱۲۹-۱۴۴.
کیایی، مریم و درویشی، یوسف. (۱۳۹۸). تحلیل پایداری اقتصادی - اجتماعی نواحی روستایی پیراشهری شهرستان گمیشان. اقتصاد فضا و توسعه روستایی، ۸(۳)، ۲۲۷-۲۵۰.
مختاری ملک آبادی، رضا، مرصوصی، نفیسه، حسینی، سیدعلی و غلامی، محمد. (۱۳۹۳). سنجش و ارزیابی شاخص های پایداری اجتماعی - فرهنگی در شهرهای استخراجی (مطالعه موردی: شهر استخراجی عسلویه). پژوهش و برنامهریزی شهری، ۵(۱۹)، ۹۱-۱۱۰.
مشکینی، ابوالفضل، برهانی، کاظم و شعبان زاده نمینی، رضا. (۱۳۹۲). تحلیل فضایی سنجش پایداری اجتماعی شهری (موردمطالعه: مناطق ۲۲ گانه شهر تهران). جغرافیا، ۱۱(۳۹)، ۱۸۶-۲۱۱.
مظهری، رضا، محمدی خیاره، محسن، خیراندیش، مسعود و جهانبخش رستمی، معصومه. (۱۳۹۸). اولویت بندی عوامل مؤثر بر توسعه کار آفرینی کشاورزی در توسعه روستایی (مطالعه موردی: دهستان کوهستان شهر رستمکلا). راهبردهای کارآفرینی در کشاورزی، ۴(۷)، ۳۰-۳۸. https://doi.org/10.9252/jea.4.7.30
نظم فر، حسین، آفتاب، حسین و مجنونی، علی. (۱۳۹۵). سنجش و ارزیابی پایداری سکونتگاههای شهری، مطالعه موردی: استان اردبیل. آمایش جغرافیایی فضا، ۶(۱۹)، ۷۳-۸۸.
ویسی ناب، برهان، بابایی اقدم، فریدون و قربانی، رسول. (۱۳۹۸). تحلیل عوامل اقتصادی اثرگذار بر زیست پذیری شهری (موردمطالعه: کلان شهر تبریز). اقتصاد و مدیریت شهری، ۷(۲۷)، ۳۱-۴۵.
References
Afrahteh, H., Riyahi, V., & Javan, F. (2015). Economic Sustainability of Rural Settlements in Rezvanshahr County. Scientific-Research and International Quarterly Journal of the Iranian Geographical Society, 13(46), 93-117. [In Persian]
Ameen, R. F. M., & Mourshed, M. (2019). Urban sustainability assessment framework development: The ranking and weighting of sustainability indicators using analytic hierarchy process. Sustainable Cities and Society, 44, 356-366.
Bachev, H., Ivanon, B., Toteva, D., & Sokolova, E. (2017). Agrarian sustainability in Bulgaria- economic, social and ecological aspects. Bulgarian Journal of Agricultural Science, 23(4), 519-525.
Barzegar, S., Bakhshi, A., & Heidari, M. T. (2018). Explaining socio-economic sustainability in small cities with a sustainable development approach (example: small cities in northern Iran). Quarterly Journal of Parliament and Strategy, 26(97), 5-38. [In Persian]
Bell, S., & Morse, S. (2003). Measuring Sustainability: Learning From Doing. Routledge Press.
Chehrazi, E., Nemadez Esmailpour, A., & Ghanei Zare, M. (2019). Measuring the level of social sustainability in rural areas (case study: Payin village, Kashmar province). Quarterly Scientific-Research Journal of Human Settlement Planning Studies, 14(3), 717-733. [In Persian]
Danaei, A., Vali Shariat Panahi, M., & Mahdavi, M. (2017). Analysis of the role of indicators (economic, social, cultural and physical) of quality of life in sustainable rural development (Case study: Bahmai tropical rural district of Bahmai county, Kohgiluyeh and Boyer Ahmad province). Geographical Quarterly of the Land, 14(53), 71-92. [In Persian]
Ebrahimzadeh, I., Hedayat Nejad Kashi, S. M., & Baharvandi, S. (2017). Application of the Kopras Multi-Criteria Decision Making Model in Determining the Role of Environmental Design in Crime Prevention (Case Study: Sari Three-City Region). Journal of Law Enforcement Geography, 5(17), 53-75. [In Persian]
Esmaeili Vardanjani, M., Marsousi, N., Mokhtari Malekabadi, R., & Ali Akbari, E. (2013). Evaluation of the main components and spatial patterns of urban social sustainability in Chaharmahal and Bakhtiari province. Quarterly Journal of Regional Planning, 13(51), 73-90. [In Persian]
Ellis, F., & Biggs, S. (2019). Evolving Themes in Rural Development 1950s- 2000s. Development Policy Review, 19(4), 437-448.
Fal Soleyman, M., Hajipour, G., & Mekani, J. (2019). Effects of rural development groups on the economic sustainability of space, case: villages in the central part of Sarbisheh County. Quarterly Journal of Spatial Economics and Rural Development, 8(2), 1-30. [In Persian]
Fattahi, A., Bayat, N., Amiri, A., & Nemati, R. (2013). Measuring and prioritizing social sustainability in rural areas of Delfan County using the VIKOR decision-making model (case study: North Khaveh Rural District). Quarterly Journal of Regional Planning, 3(11), 65-78. [In Persian]
Gonzales-Garcia, S., Manteiga, R., Teresa Moreira, M., & Feijoo, G. (2018). Assessing the Sustainability of Spanish Cities Considering Environmental and Socio- Economic Indicators. Journal of Cleaner Production, 178, 599-610.
Karimzadeh, H., Velaei, M., & Manafi Azar, R. (2014). The role of diversifying activities in the sustainability of the rural economy, case study: Marhamat Abad Miani village, Miandoab city. Journal of Geographical Spatial Planning, 6(20), 129-144. [In Persian]
Khodamoradpour, M., & Zanganeh, M. (2019). Investigating the components of sustainable rural development: challenges and solutions. Geography and Human Relations, 2(2), 187-199. [In Persian]
Kiai, M., & Darvishi, Y. (2019). Analysis of the socio-economic sustainability of peri-urban rural areas of Gomishan County. Quarterly Journal of Spatial Economics and Rural Development, 8(3), 227-250. [In Persian]
Kumar, D. P., Ghosh, D. N., & Mondal, A. C. (2011). A MCDM Approach For Evaluating Bowlers Performance in IPL. Journal of Emerging Trends in Computing and Information Sciences, 2(11), 571.
Mazhari, R., Mohammadi Khiyare, M., Khairandish, M., & Jahanbakhsh Rostami, M. (2019). Prioritizing factors affecting the development of agricultural entrepreneurship in rural development (case study: Kohestan Rural District, Rostamkola City). Entrepreneurship Strategies in Agriculture, 4(7), 30-38. [In Persian]
Manos, B., Bournaris, Th., & Chatzinikolaou, P. (2013). Impact assessment of CAP policies on social sustainability in rural areas: An application in Northern Greece. Operational Research, 11(1), 77-92.
Meshkini, A., Borhani, K., & Shabanzadeh Nemini, R. (2013). Spatial Analysis of Urban Social Sustainability Assessment (Case Study: 22 Districts of Tehran City). Geography (International Quarterly Journal of the Iranian Geographical Society), 11(39), 186-211. [In Persian]
Michael, F., Zainon Noor, Z., & Figueroa, M. (2014). Review of urban sustainability indicators assessment- Case study between Asian countries. Habitat International, 44, 491-500.
Mokhtari Malekabadi, R., Marsousi, N., Hosseini, S. A., & Gholami, M. (2014). Measuring and evaluating socio-cultural sustainability indicators in extractive cities (case study: Asaluyeh extractive city). Urban Research and Planning, 5(19), 91-110. [In Persian]
National Management and Planning Organization. (2017). Ilam Province Management and Planning Organization, Statistics and Information Unit. [In Persian]
Nazmfar, H., Aftab, H., & Majnouni, A. (2016). Measuring and evaluating the sustainability of urban settlements, case study: Ardabil province. Journal of Geographical Spatial Planning, 6(19), 73-88. [In Persian]
Qalami, A., Abdolvand, N., & Rajaei Harandi, S. (2018). Survey and ranking of factors affecting sustainable development with the approach of using information systems. Management Research in Iran, 22(1), 188-217. [In Persian]
Saeedi, A., & Hosseini Hasel, S. (2009). The Foundation for Locating and Establishing New Villages. Islamic Revolution Housing Foundation Publications. [In Persian]
Shayan, M., Ghanbari, S., & Bazrafshan, J. (2018). Leveling and analysis of the sustainability status in rural settlements of Zarrin Dasht County. Geography and Urban-Regional Planning, (26), 179-196. [In Persian]
Shariat, M. A., Iranzadeh, S., & Bafandeh Zendeh, A. (2017). Identification and ranking of effective factors in achieving sustainable production by transitioning from industrial production to ecological production (case study: private sector industrial production companies in Semnan province). Public Management Research, 10(37), 177-201. [In Persian]
Shafiei Sabet, N., Dosti, B., & Ghorbani, M. (2016). Assessing the vulnerability of rural settlements to drought using the Kopras multi-criteria decision-making model (case study: Delfan County). Quarterly Journal of Physical Geography, 9(31), 119-134. [In Persian]
Shamsai, A., Bozrajmehri, Kh., Ghasemi, M., & Zarghani, S. H. (2012). Study and analysis of the effects of political divisions on the economic and social sustainability of rural settlements (case study: Firoozeh County). Journal of Geography and Regional Development, 20(1), 59-84. [In Persian]
Singh, R. K., Murty, H. R., Gupta, S. K., & Dikshit, A. K. (2012). An overview of sustainability assessment methodologies. Ecological Indicators, 15(1), 281-299.
Tavakoli, J. (2014). Assessing the socio-economic sustainability of rural settlements (Case study: Northern and Southern Khaveh villages of Lorestan province). Journal of Applied Research in Geographical Sciences, 14(32), 71-92. [In Persian]
Timournejad, K., Youzbashi, A., & Ebrahimi, M. (2017). Factors affecting citizenship education with emphasis on sustainable urban development (case study: Zanjan city). Urban Economics and Management, 5(3), 79-95. [In Persian]
United Nations. (2020). Sustainable Development Goals Report.
United Nations Development Programme (UNDP). (2021). Human Development Report: Tackling Inequalities in Development.
Woodcraft, S., Hackett, T., & Caistor-Arendar, L. (2011). Design for Social Sustainability: A framework for creating thriving new communities. Future Communities.
Vaisi Nab, B., Babaei Aghdam, F., & Ghorbani, R. (2019). Analysis of Economic Factors Affecting Urban Liveability (Case Study: Tabriz Metropolis). Urban Economics and Management, 7(27), 31-45. [In Persian]
Zarrinmanesh, G., & Farrokhian, F. (2012). Identifying the environmental, social, economic and physical components of sustainability in small cities, case study: Likke city. Quarterly Journal of Urban Ecology Research, 13(1), 69-86. [In Persian] | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 193 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 32 |
||