| تعداد نشریات | 22 |
| تعداد شمارهها | 354 |
| تعداد مقالات | 3,735 |
| تعداد مشاهده مقاله | 4,939,404 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 3,311,917 |
تحلیل و گونهشناسی اشعار عاشورایی میرزا حسن کفاش اصفهانی | ||
| پژوهشنامۀ فرهنگ و ادبیات آیینی | ||
| مقاله 6، دوره 4، شماره 2 - شماره پیاپی 8، مهر 1404، صفحه 115-140 اصل مقاله (746.12 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22077/jcrl.2025.8717.1185 | ||
| نویسندگان | ||
| مریم محمودی* 1؛ حمید عصارزادگان2؛ حمیدرضا قانونی3 | ||
| 1- دانشیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد دهاقان | ||
| 2دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد دهاقان | ||
| 3استادیار زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه پیام نور، تهران | ||
| چکیده | ||
| میرزا حسن کفاش اصفهانی از شعرای آیینی قرن سیزدهم هجری قمری و عصر قاجار است. عهد قاجار اوج سرایش مرثیههای مذهبی است. کفاش اصفهانی شاعری است که تمامی اشعار خود را به ذکر مرثیه و مناقب اهل بیت(ع) بهویژه امام حسین(ع) اختصاص داده است. در این جستار با روش توصیفی- تحلیلی اشعار عاشورایی میرزا حسن کفاش اصفهانی از جنبة محتوا و مضمون، قالب و نوحهسرایی بررسی شده است. نتایج تحقیق نشان میدهد که در اشعار عاشورایی این شاعر قرائتهای عارفانه، جبرگرایانه، عاطفی و احساسی و حماسی و اسطورهای از واقعة عاشورا وجود دارد. با توجه به شرایط و دورة زندگی شاعر و مقتضیات آن، بعد تراژیک و عاطفی در شعر کفاش پررنگتر است. کفاش اصفهانی از بیشتر قالبهای شعری در سرایش اشعار عاشورایی خود بهره برده است اما غزل و قصیده و مثنوی به ترتیب بیشترین قالبهای شعری او هستند. غزلهای تضمینی در دیوان کفاش بسامد زیادی دارند. نوحههای کفاش اصفهانی از جهت نوع بیان، ساده و رسا هستند و صنایع لفظی و معنوی در آنها چندان نمودی ندارد و به زبانی قابل فهم و روشن سروده شدهاند. بهطور کلیکفاش اصفهانی در سرایش اشعار عاشورایی بیشتر به سادگی و روانی کلام و الفاظ توجه داشته است و بر صحنههای حزنانگیز تاکید دارد. در شعر او آرایهپردازی و مضمونسازی چندان مورد توجه نیست. | ||
| کلیدواژهها | ||
| میرزا حسن کفاش اصفهانی؛ قرن سیزدهم؛ شعر عاشورایی؛ مرثیه؛ قالبهای شعری | ||
| مراجع | ||
|
- آذر، اسماعیل. (1388). شکوه عشق؛ تاریخ و شعر عاشورا. تهران: سخن.
- ادوای، مظهر و وکیلی، هادی. (1395). «بازتاب واقعة عاشورا در ادبیات هورامی»، فصلنامة شیعهشناسی. س 13. ش 54. صص 141-172.
- اسماعیلی، محمدحسین؛ رنجبر، ابراهیم؛ خاکپور، محمد. (1401). «بررسی و تحلیل ساختار زبانی و ردهبندی قصاید کوتاه خاقانی». متن پژوهی. س 26. ش 94. صص 171-196.
- اشرفزاده، رضا. (1384). «مسمط و تحول آن از چهارپاره تا چارپـاره»، فصـلنامـة تخصصـی ادبیـات فارسی دانشگاه آزاد مشهد. ش 7 و 8. صص 2-16.
- امامی، نصرالله. (1369). مرثیه سرایی در ایران تا پایان قرن هشتم. اهواز: جهاد دانشگاهی
- امین فروغی، مهدی. (1379). هنر مرثیهخوانی. تهران: نیستان.
- حبیبآبادی، میرزا محمدعلی. (1327). مکارمآلاثار. اصفهان: انجمن کتابخانههای عمومی اصفهان.
- حسینی، سیدمحمد. (1397). آسیبشناسی مطالعات معاصر عاشورا. رسالة دکتری تاریخ تشیع اثنی عشری. قم: دانشگاه ادیان و مذاهب.
- ربیعی قهفرخی، حمید؛ شاهسنی، علی محمد. (1401). «نقش رجز در شاهنامه و کارکرد بلاغی آن». مجلة علمی مطالعات زبانی و بلاغی. س 13. ش 27. صص 145- 182.
- رستگارفسایی، منصور. (1379). انواع شعر فارسی. شیراز: نوید.
- رضازاده شفق، صادق. (1366). تاریخ ادبیات ایران. تهران: وزارت فرهنگ.
- رنجبر، محسن. (1388). «جریان شناسی تاریخی رویکرد و قرائت حماسی ـ اسطورهای از واقعة عاشورا (از صفویه تا مشروطه)»، تاریخ اسلام درآینه پژوهش. س 6. ش 3. صص 153- 179.
- رنجبر، محسن. (1389). جریانشناسی تاریخی قرائتها و رویکردهای عاشورا از صفویه تا مشروطه با تأکید بر مقاتل. قم: موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
- سنگری، محمدرضا. (1380). نقد و بررسی ادبیات منظوم دفاع مقدس. تهران: پالیزان.
- ضیایی، سید عبدالحمید. (1381). نگرشی انتقادی- تاریخی به ادبیات عاشورایی با تأکید بر آثار منظوم، تهران: نقد فرهنگ.
- ضیایی، سید عبدالحمید. (1387). جامعهشناسی تحریفات عاشورا. تهران: هزاره ققنوس.
- فروتن، عبدالرسول. (1402). «فراز و فرود حملة حسینیه، میراثی از ادبیات حماسی ایران». نشریة تاریخ ادبیات. س 16. ش 2. صص 155-181.
- کافی، غلامرضا. (1388). شرح منظومة ظهر؛ نقد و تحلیل شعرهای عاشورایی از آغاز تا امروز. تهران: مجتمع فرهنگی عاشورا.
- کفاش اصفهانی، میرزا حسن. (بیتا). دیوان (نسخۀ خطی). کتابخانة آیتالله گلپایگانی. 5786-26/29 و کتابخانة دانشگاه فردوسی مشهد. شماره نسخه 202 فرخ. بدون نام کاتب. - مجلسی، محمدباقر بن محمدتقی. (1403). بحارالانوار. بیروت: دار إحیاء التراث العربی. - مشحون، حسن. (1376). تاریخ موسیقی ایران. تهران: سیمرغ.
- مطهری، مرتضی. (۱۳۹۰). حماسه حسینی. تهران: صدرا.
- مفتاح، احمدرضا و ربانی، محسن. (1393). «تبیین آموزة فدیه در مسیحیت و شفاعت در تشیع». مجلة الهیات تطبیقی. س 5. ش 12. صص 143-160.
- مؤتمن، زینالعابدین. (1371). تحول شعر فارسی. تهران: طهوری.
- مهدوی، مصلحالدین. (1386). اعلام اصفهان (ج 2). اصفهان: سازمان فرهنگی- تربیتی شهرداری اصفهان. 4 ج.
- نظری، زهرا و سیف، عبدالرضا. (1398). «تحلیل ساختاری و محتوایی مثنویهای روایی شیعی در عصر قاجار». مجله بهار ادب. س12. ش 4. صص 81-98.
- نوری، علی و حیدری جمشیدی، احسان. (1393). «بررسی شعر عاشورایی فارسی در لرستان»، پژوهش زبان و ادبیات فارسی. ش 33. صص 131-155.
- همایی، جلالالدین. (1370). فنون بلاغت و صناعات ادبی. تهران: هما.
- یاری، سیاوش؛ کرمی، شایان؛ بنشاخته، محمد. (1401) «بازتاب گزارش واقعه عاشورا در متون تاریخنویسی از ابتدای دوره قاجار تا زمان مظفرالدینشاه». پژوهشنامة تاریخ. س 12. ش 47. صص5-26. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 254 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 34 |
||